Donmuş Embriyo Transferi

Çiftler, bir tüp bebek tedavisi sırasında transfer edilen embriyoların fazlasını dondurabilirler. Eğer ilk transfer edilen embryo ile gebeliğe ulaşılamazsa, dondurulan embryolar ile başka bir yumurtalık uyarılması ve tüp bebek tedavisi yapılmasına gerek kalmayabilir.

Embryo dondurma ile tüp bebek tedavilerinin güvenliğini artırılmıştır. Tek embryo transferi ve geride kalan embryoların dondurularak muhafaza edilmesi ile çoğul gebelik oranı düşürülmüştür.

İyi geliştiği düşünülen embryolar, gelişimin çeşitli aşamalarında dondurulabilir. Embryo dondurma tekniklerinden günümüzde en yaygın kullanılanı "vitrifikasyon" dur. Bu ultra hızlı dondurma yönteminde, embriyolar özel çözeltilere konulur ve hemen ardından sıvı azota yerleştirilir. Dondurulmuş embriyolar sıvı azot içinde (-196°C) veya bazen sıvı azot buharında saklanır.

Tüm embriyolar dondurma/çözme işleminden sağ çıkamayabilir. Ancak sağ kalım oranları 3. gün embriyosu için genellikle %90, 5. gün (Blastosist) embriyosu için %95-100 arasında değişmektedir.

Embriyolar, dondurulmuş embriyonun aşamasıyla senkronize rahim içi hazırlığı yapılmış hastalara transfer edilebilir. Alternatif olarak, embriyolar "doğal" bir döngü sırasında da transfer edilebilir. Embriyolar, canlılık kaybı olmadan sıvı azot içinde süresiz saklanabilir.

Dondurulmuş embryo transferi ne zaman tercih edilir?

Dondurulmuş embriyo transferi, taze embriyo transferine göre belirli durumlarda tercih edilmektedir.

1. Yüksek Yumurtalık Yanıtı: Tüp bebek tedavisi sırasında çok sayıda yumurta gelişimi olduğunda, yumurtalık aşırı uyarılma sendromu (OHSS) riskini azaltmak için embriyoların dondurulması önerilir. Bu durumda, embriyoların transferi ertelenir ve daha sonraki bir tarihte yapılır.
2. İnce endometrium ve endometrial patolojiler: Taze embriyo transferi sırasında ya da öncesinde rahim iç zarının (endometrium) yeterince olgunlaşmamış olması, ince kalması ya da daha önceden saptanamayan endometrial patolojilerin varlığında dondurulmuş embriyo transferi tercih edilebilir. Bu yöntemle bie sonraki transfer denemesinde rahim iç zarının ideal kalınlıkta hazırlanması sağlanır.
3. Preimplantasyon genetik tanı (Genetik ayıklamalı tüp bebek): Embriyoların genetik testlerinin yapılması gerektiğinde, test sonuçları beklenirken embriyolar dondurulur. Bu sayede, genetik olarak normal olan embriyoların transferi sağlanır.
4. Başarısız Taze Transfer Sonrası: İlk taze embriyo transferinin başarısız olması durumunda, dondurulmuş embriyo transferi bir sonraki adım olarak seçilebilir. Bu, daha önce elde edilen kaliteli embriyoların kullanılmasını sağlar.
5. Kanser Tedavisi Öncesi: Kanser tanısı almış kadınlar için kemoterapi veya radyoterapi öncesinde embriyo dondurmak, tedavi sonrası doğurganlıklarını korumak amacıyla yapılabilir.
6. Tüp bebek tedavisi sırasında endometriumu etkileyebilecek durumlar: Yumurtalıkların uyarılması sırasında yumurtaların erken çatlaması ya da çok sayıda yumurtanın büyürken salgıladığı progesterone hormonunun belirli bir seviyenin üzerine çıkması durumunda endometrium ile transfer edilecek embryo arasında maturasyon (olgunlaşma) uyumsuzluğu olur. Bu durumda embriyoların dondurulması önerilir. Embriyoların transferi, endometrium en uygun hale getirildiğinde yapılır.

Donmuş embryo transferinin avantajları nelerdir?

Genel olarak, taze veya donmuş bir embriyo ile hamile kalma şansı aynı olabilir ancak bazı durumlarda donmuş embryo transferi ile, rahim iç zarının daha doğal bir ortamda hazırlanması ve hormon seviyelerinin optimize edilmesi sayesinde embriyonun tutunma şansı artar. Amerikan Üreme ve Kısırlık Dergisi’nde (Fertility and Sterility Journal) yayınlanan 80.000 üzerinde kadını kapsayan çalışmada, yumurtalıkların uyarılması sırasında 15 yumurta ve üzerinde yumurta toplanan kadınlarda, donmuş embryo transferi sonucunda elde edilen gebelik oranları, taze embryo transferi sonucunda elde edilen gebelik oranlarının üzerinde bulunmuştur.

Yapılan bazı çalışmalarda donmuş embryo transferi yapılan gebeliklerde, dış gebelik, düşük doğum ağırlıklı bebek, erken doğum oranlarını, taze embryo transferine göre daha düşük saptamışlardır.  

Donmuş embryo transferinin bir avantajı da tedavi sürecinde esneklik sağlanabilmesi ve stres düzeyinin azaltılabilmesidir. Büyük çalışmalar hangi tür transferin daha iyi olduğunu hala değerlendirmektedir.

Her hasta için tek tip bir yaklaşımın uygun olmayacaktır. Çiftler için doğru yaklaşım, tüp bebek tedavisi öncesinde ve sırasında ortaya çıkabilecek çeşitli faktörlere bağlıdır.

Donmuş embryo transferinde rahim hazırlığı nasıl yapılır?

1. Hormon İlaçları ile rahim hazırlığı: Bu yöntemde adetin 2. veya 3. günü östrojen tedavisine (hap/bant) başlanır ve bu tedavi 10-14 gün sürer. Rahim iç zarının kalınlığı ultrason ile takip edilir. Yeterli kalınlığa ulaşıldığında, progesteron hormonu (oral/vajinal ya da iğne) eklenir ve embriyo transfer tarihi ayarlanır. Örneğin, 5. gün dondurulmuş embriyolar için progesteron başlandıktan sonraki 6. günde transfer yapılır.

2. Doğal yolla olgunlaşan yumurta takibi ile rahim hazırlığı: Bu yöntemde, kadının doğal adet döngüsü izlenir (yaklaşık 10-12 gün) ve yumurtlama sonrası rahim iç zarının kalınlaşması beklenir. Folikül takibi yapılarak yumurtlamadan (ovulasyondan) 3-5 gün sonra embriyo transferi gerçekleştirilir. Bu yöntemde herhangi bir hormon tedavisi uygulanmaz.

Embryo transferi nasıl yapılır?

Tüp bebek tedavisi aşamaları

Dondurulmuş Embriyolar Taşınabilir mi?

Dondurulmuş embriyolar, sıvı nitrojen tanklarında -196°C'de saklanır ve embryolar bu özel tanklar içinde güvenli bir şekilde taşınabilir. Taşıma için kullanılan tanklar, sıcaklığın sürekli düşük tutulmasını sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Taşıma sırasında embriyolar azot gazı ile dolu tanklarda korunur ve bu tanklar, embriyoların güvenli bir şekilde taşınmasını sağlar. Dondurulmuş embriyolar ancak ülke içinde yer değiştirilebilir ve uygun koşullara sahip tanklar içinde yalnızca çiftler tarafından yapılabilir. Dondurulmuş embriyo taşıma işlemi, üreme tıbbında yaygın olarak, güvenle, uzun yıllardır uygulanmaktadır.